GES proje süreci: yasal izinler, belediyenin rolü ve uygulama adımları

1. Önce tesisin hukuki ve teknik modelini belirleyin

İlk soru, projenin hangi üretim modeli kapsamında kurulacağıdır. Lisanssız üretim ile önlisans ve üretim lisansı gerektiren modelin başvuru yolları farklıdır. Lisanssız sözcüğü, proje için izin ve anlaşma gerekmeyeceği anlamına gelmez. EPDK’nın ilgili sayfasında yönetmelik, başvuru belgeleri, bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları ayrı başlıklar halinde yer alır.

Çatı veya cephe uygulaması mı, arazi kurulumu mu? Üretim hangi tüketim tesisiyle ilişkilendirilecek? Şebekeye bağlantı planlanıyor mu? Depolama bulunacak mı? Bu soruların cevaplarını bir proje bilgi formunda toplamak, sonraki kurum görüşmelerini ve teknik çalışmayı kolaylaştırır. Sistem gücünün yalnızca çatı alanına göre seçilmesi yerine tüketim verisi ve bağlantı koşullarıyla birlikte değerlendirilmesi önerilir.

Kaynaklar: EPDK — Lisanssız elektrik üretimi mevzuatı, belgeler ve anlaşmalar

2. Projeye başlamadan önce bir belge ve sorumluluk dosyası oluşturun

Başlangıç dosyası, aynı bilginin farklı başvurularda çelişmesini önlemeye yardımcı olur. Ada ve parsel bilgisi, başvuru sahibi, tüketim tesisi bilgileri ve teknik çizimlerdeki adlandırmalar tutarlı olmalıdır. Kiralanan bir çatı ile başvuru sahibi adına kayıtlı bir taşınmazın belge ihtiyacı aynı olmayabilir.

Aşağıdaki liste hazırlık amacı taşır; her proje için zorunlu ve eksiksiz resmî belge listesi değildir. Güncel EPDK listesi ve ilgili kurumun başvuru kılavuzu esas alınır. Belgelerin tarihini, düzenleyen kurumu ve güncel sürümünü kaydetmek, eksik evrak takibini kolaylaştırır.

• Tapu, kira veya kullanım hakkı bilgileri ve başvuru sahibinin temsil belgeleri.
• Mevcut yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve eldeki mimari/statik proje bilgileri.
• Elektrik tüketim tesisi ve abonelik bilgileri; mümkünse saatlik tüketim kayıtları.
• Saha koordinatları, ön yerleşim, tek hat şeması ve ekipman seçenekleri.
• Ortak çatı veya ortak alan kullanımında mülkiyet ve muvafakat durumunun incelenmesi.

Kaynaklar: EPDK — Lisanssız elektrik üretimi mevzuatı, belgeler ve anlaşmalar

3. Belediyenin rolü: imar ve yapı dosyasını açıklığa kavuşturmak

Belediyeyle yapılacak ilk görüşmenin amacı, taşınmazın plan ve yapı durumunu proje özelinde açıklığa kavuşturmaktır. Hangi birimin yetkili olduğu, hangi işlem veya uygunluk yazısının gerektiği ve dosyada hangi projelerin sunulacağı sorulmalıdır. İmar durumu ile elektrik şebekesine bağlantı imkânı ayrı konulardır.

Bir görüşme için kısa bir özet hazırlayın: tesis türü, konum, mevcut yapı bilgileri, planlanan panel yerleşimi ve taşıyıcı sistem yaklaşımı. Görüşmenin tarihini ve dosya numarasını kaydedin. Sözlü açıklamayı uygulama izni olarak kabul etmek yerine, proje için gerekli işlemi yazılı olarak netleştirin. Belediyenin verdiği imar veya yapı yönünden görüş, şebeke işletmecisinin bağlantı değerlendirmesinin yerine geçmez.

Kaynaklar: ÇŞİDB — Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, Madde 59 · EİGM — Lisanssız üretim yatırım süreci yol haritası (7 Mart 2025)

4. Çatı GES’inde ruhsat muafiyeti ne anlama gelir?

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 59/2 hükmünde, taşıyıcı sistemi etkilememe ve 634 sayılı Kanun uyarınca muvafakat şartlarıyla binanın kendi ihtiyacı için yapılacak güneş kaynaklı yenilenebilir enerji sistemlerine ilişkin ruhsat istisnası yer alır. Aynı hüküm; uygulama projelerinin ve fenni mesuliyet taahhütnamesinin ilgili idareye sunulmasını, mimari görünüşlere bağlı kalınmasını ve idareden izin alınmasını da düzenler.

Dolayısıyla çatıya panel yerleştirilmesi, tek başına bütün idari işlemleri ortadan kaldırmaz. Taşıyıcı sistemi etkileyen değişiklik, mevcut yapının durumu ve ortak alan kullanımı birlikte incelenmelidir. Statik uygunluk çalışmasında panel, konstrüksiyon, montaj yöntemi ve saha yükleri değerlendirilir. Ortak çatıda gerekli muvafakatin niteliği, mülkiyet yapısı ve yapılacak işlem üzerinden belirlenmelidir.

Kaynaklar: ÇŞİDB — Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, Madde 59

5. Lisanslı GES’lerde 2026 düzenlemesi ve belediyenin devam eden yetkisi

24 Temmuz 2026 tarihli imar ve ruhsat yönetmeliğinin kapsamı, önlisans veya üretim lisansı bulunan RES ve GES’lerdir. Bakanlıkça yürütülen plan, parselasyon, yapı ruhsatı, yapı kullanma izni ve işyeri ruhsatı işlemlerinin usulünü düzenler. Bu yolu lisanssız konut veya işletme çatı projelerinin tamamına uygulamak doğru olmaz.

Bakanlığın 2026 soru-cevap belgesindeki açıklamaya göre bu yetki, belediye ve diğer ilgili idarelerin kanunlardan gelen yetkilerini kendiliğinden kaldırmaz; alternatif bir yetkidir. Ayrıca Bakanlıkça yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesi, ilgili yapı ruhsatının Bakanlıkça düzenlenmiş olması koşuluna bağlıdır. İşlem türleri arasındaki bu bağlantı dosya planında korunmalıdır.

Bu nedenle yetkili merci araştırılırken tesisin lisans durumu, işlemin türü ve taşınmazın özel statüsü birlikte belirtilmelidir. Bir projede seçilen yolun başka bir proje için kendiliğinden geçerli olduğu varsayılmamalıdır.

Kaynaklar: Enerji Bakanlığı — 24 Temmuz 2026 imar ve ruhsat yönetmeliği · Enerji Bakanlığı — RES–GES imar ve ruhsat sıkça sorulan sorular (2026)

6. Arazi GES’inde yer seçimini izinlerle birlikte değerlendirin

Arazi kurulumunda yalnızca güneşlenme ve yüzölçümü üzerinden yatırım kararı verilmemelidir. Ön incelemede plan kararları, taşınmazın niteliği ve sahayla ilgili özel statüler araştırılır. Tarım, orman, kıyı, sit veya turizm alanı gibi bir durum bulunup bulunmadığı açıkça sorgulanmalıdır.

Bakanlığın 2026 soru-cevap belgesi, imar ve ruhsat yolunun özel kanunlarla başka kurumlara verilmiş izin ve karar yetkilerini kaldırmadığını açıklar. Bu nedenle tek bir imar onayını bütün izinlerin tamamlandığı şeklinde yorumlamak doğru değildir.

Pratik bir izin tablosunda her konu için yetkili kurum, gerekli belge, dosya durumu ve sonraki işlem yazılır. Çevresel değerlendirme ve gerekiyorsa ÇED işlemi de ayrı satırda izlenir. Çatı ve arazi uygulamaları için aynı kapsam varsayılmaz; güncel kapsam projenin bütününe göre yetkili çevre idaresinden netleştirilir.

Kaynaklar: Enerji Bakanlığı — RES–GES imar ve ruhsat sıkça sorulan sorular (2026) · EİGM — Lisanssız üretim yatırım süreci yol haritası (7 Mart 2025)

7. Şebeke başvurusu ve bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu

Lisanssız üretimde şebeke bağlantısı başvurusu; bağlantı seviyesine ve bölgeye göre TEİAŞ’a, ilgili dağıtım şirketine veya dağıtım lisansı sahibi OSB’ye yapılır. EİGM yol haritası evrak değerlendirmesi, teknik inceleme ve uygun başvurularda bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu aşamalarını gösterir.

Çağrı mektubu, bağlantı sürecindeki bir aşamadır; yapı ruhsatı veya bütün izinlerin tamamlandığına ilişkin tek belge değildir. Tesise uygulanacak teknik şartlar, güç ve bağlantı noktası dosyada izlenir.

Başvuru takip çizelgesine kayıt tarihi, eksik evrak bildirimi, ilan sonucu ve tebliğ bilgileri eklenmelidir. Kurumdan gelen metinlerdeki süreler ve yükümlülükler ayrı kaydedilir. Eski bir yol haritasındaki süreleri her yeni dosyaya aynen taşımak yerine güncel yönetmelik, bildirim ve anlaşma üzerinden kontrol etmek gerekir.

Kaynaklar: EİGM — Lisanssız üretim yatırım süreci yol haritası (7 Mart 2025)

8. Teknik proje onayı ve imar işlemleri birlikte planlanır

Elektrik projesinin onayı ile imar ve yapı işlemleri farklı dosyalardır. Üretim tesisi ve varsa bağlantı hattı projeleri, ilgili teknik mevzuat ve Bakanlığın yetkilendirdiği kurumlar çerçevesinde ele alınır. Proje onay ve kabul mercii, tesisin özellikleri ve işlem tarihinde geçerli yetkilendirme üzerinden belirlenmelidir; her dosya için aynı TEDAŞ birimi varsayılmaz.

TEDAŞ’ın Proje Müdürlüğü sayfasında proje onayı, tadilat ve eksik evrak başvurularına ilişkin belgeler bulunur. Panel yerleşimi, inverter veya bağlantı tasarımındaki değişiklikler, mevcut onay ve anlaşmalara etkileri açısından incelenmelidir.

Proje ekibi bir sürüm kaydı tutmalıdır: hangi çizimin onaya gönderildiği, hangi revizyonun kabul edildiği ve sahaya hangi sürümün verildiği bilinmelidir. Onaylı projeyle satın alınan ekipman arasında fark oluşursa bu fark kurulumdan önce değerlendirilir.

Kaynaklar: EİGM — Proje onay ve kabul yetkilendirmeleri · TEDAŞ — Proje Müdürlüğü, başvuru ve tadilat belgeleri

9. Kurulum, kabul ve işletmeye geçiş

İdari ve teknik ön koşullar tamamlandığında kurulum, onaylı tasarım ve bağlantı şartlarıyla uyumlu yürütülür. Elektriksel koruma, topraklama, kablolama, montaj ve ekipman kayıtları teslim dosyasının parçaları olarak planlanır.

EİGM yol haritasında tesisin kabule hazır olduğunun ilgili şebeke işletmecisi tarafından değerlendirilmesi, yetkili kuruluşa kabul başvurusu ve sistem kullanım anlaşması aşamaları yer alır. Panel montajının bitmesi, resmî kabul ve işletmeye geçiş işlemlerinin de tamamlandığı anlamına gelmez.

İşletmeye teslimde kabul kayıtları, onaylı son projeler, ekipman seri numaraları, garanti belgeleri ve izleme erişimleri birlikte saklanmalıdır. İşletme sorumlusu, ilk üretim kayıtlarını ve sayaç verilerini kontrol edebilmeli; bir arıza halinde hangi kişi veya kuruma başvuracağını bilmelidir.

Kaynaklar: EİGM — Lisanssız üretim yatırım süreci yol haritası (7 Mart 2025)

10. Mahsuplaşma ve gelir hesabını güncel kurallarla yapın

Üretim miktarı ile faturaya yansıyan ekonomik sonuç aynı hesap değildir. Tesisin kapsamı, ilişkilendirilen tüketim, ölçüm verileri ve yürürlükteki mahsuplaşma kuralları değerlendirilmelidir. EPİAŞ’ın 2026 duyurusu, Yönetmeliğin 26’ncı maddesi kapsamındaki saatlik mahsuplaşma işlemleri için LÜM ekranlarını ve ilgili yeni düzenlemeleri açıklamaktadır.

Bu nedenle bütün projeleri eski aylık mahsuplaşma varsayımıyla değerlendirmek doğru bir fizibilite yaklaşımı değildir. Üretim ile tüketimin hangi saatlerde örtüştüğü incelenmeli, ihtiyaç fazlası enerjinin hangi kuralla değerlendirileceği dosya özelinde belirlenmelidir.

Teklifte üretim tahmini, öz tüketim senaryosu, tarife varsayımları ve ek maliyetler ayrı gösterilmelidir. Bu bilgiler doğrulanmadan sabit geri ödeme süresi veya garantili satış geliri ifade edilmemelidir.

Kaynaklar: EPİAŞ — LÜM saatlik mahsuplaşma ekranları ve 2026 düzenlemeleri · EPDK — Lisanssız elektrik üretimi mevzuatı, belgeler ve anlaşmalar

11. Proje süresini tek bir kurulum tarihi olarak görmeyin

Bir proje takvimi; belge hazırlığı, kurum incelemeleri, revizyonlar, ekipman tedariki, saha uygulaması ve kabul aşamalarını birlikte içermelidir. Bazı çalışmalar eş zamanlı ilerleyebilir; bazıları önceki belgenin tamamlanmasına bağlıdır. Teknik montaj süresi ile toplam proje süresi bu nedenle farklıdır.

Takvimde her iş için sorumlu kişi, beklenen çıktı ve bağlı olduğu işlem yazılmalıdır. Süreli haklar ve kurum bildirimleri ayrıca takip edilir. Yatırımcıya verilen takvimde, proje ekibinin kontrolündeki işler ile kurum kararına bağlı işler açıkça belirtilmelidir.

Önerilen dosya düzeni: taşınmaz ve mülkiyet belgeleri; kurum yazışmaları; bağlantı dosyası; onaylı projeler; saha uygulama kayıtları; kabul ve işletme belgeleri. Bu düzen, yeni bir ekip projeyi devraldığında da sürecin anlaşılmasına yardımcı olur.

12. Görüşmeye giderken hangi soruları sorun?

İlk görüşmeden somut bir sonraki adımla ayrılmak için soruları proje bilgileriyle birlikte hazırlayın. Her kurumdan aynı işi beklemek yerine, o kurumun dosyadaki görevini netleştirin. Teknik danışmanlık, resmî kurumun vereceği onay veya kararla aynı şey değildir.

• İlgili idareye: Bu taşınmaz ve uygulama için hangi imar, izin veya ruhsat işlemi gerekiyor? Hangi proje ve taahhütnameler sunulmalı?
• Şebeke işletmecisine: Başvuru hangi kapsamda yapılacak? Güncel belge listesi, bağlantı değerlendirmesi ve dosya takip yöntemi nedir?
• Proje ekibine: Taşıyıcı uygunluk, elektrik tasarımı, belge hazırlığı ve kurum takibinden kim sorumlu?
• Yükleniciye: Teklifte hangi işlemler ve bedeller var? Proje revizyonu, kabul hazırlığı ve işletmeye teslim nasıl ele alınıyor?
• İşletme sorumlusuna: İzleme erişimi, bakım planı, arıza takibi ve mevzuat kaynaklı değişikliklerin takibi nasıl yapılacak?

13. Sık sorulan sorular

Belediyeden alınan uygunluk, şebekeye bağlantı onayı sayılır mı? Hayır. İmar ve yapı yönünden işlem ile elektrik şebekesine bağlantı değerlendirmesi ayrı süreçlerdir.

Çatıya kurulacak her sistem ruhsattan muaf mıdır? Böyle bir genelleme yapılamaz. İlgili hükmün koşulları, mevcut yapının durumu, mülkiyet ve uygulama kapsamı birlikte incelenir; idareye sunulacak proje ve izin işlemi ayrıca değerlendirilir.

Lisanslı tesisler için getirilen Bakanlık yolu, belediyeyi tamamen devre dışı bırakır mı? Bakanlığın resmî açıklamasına göre mevcut idarelerin kanuni yetkilerini kendiliğinden kaldırmaz. Başvuru mercii, işlem türü ve tesis kapsamına göre belirlenir.

Süreç ne kadar sürer? Her proje için tek süre vermek doğru olmaz. Eksik belgeler, saha koşulları, teknik revizyonlar ve kurum incelemeleri takvimi etkiler. Güncel dosyaya dayalı aşamalı takvim hazırlanmalıdır.

Kaynaklar: ÇŞİDB — Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, Madde 59 · Enerji Bakanlığı — RES–GES imar ve ruhsat sıkça sorulan sorular (2026) · EİGM — Lisanssız üretim yatırım süreci yol haritası (7 Mart 2025)

İlgili yazılar

• Güneş enerjisi sistemi nasıl planlanır?
• Güneş panellerinde gölge ve üretim kayıpları nasıl değerlendirilir?